Chuyện t́nh kể trước lúc rạng đông (phần 1)
 

Dương Thu Hương
 


Hai mươi năm trước, vào một buổi tối mùa thu năm một ngàn chín trăm năm mươi tám đại đội trưởng Vũ Sinh mời vợ vào buồng riêng nói chuyện. Vợ anh, chị Lựu, một cán bộ phụ nữ huyện ngạc nhiên.

B́nh thường không người đàn ông nào gọi vợ như thế:
- Lựu này, tôi muốn nói với Lựu câu chuyện. Lựu vui ḷng nhé. Mời Lựu vào buồng.

Nói xong, anh đứng nghiêm trang, chờ chị rửa hai bàn tay trắng xóa bọt xà pḥng. Rồi hai người bước vào buồng riêng. Đó là một trong năm gian nhà của ông bà thân sinh ra đại đội trưởng. Anh là con trai duy nhất nên toàn bộ ngôi nhà năm gian có hiên rộng, lợp ngói ta rất dày cùng cái sân có tường hoa thấp bao quanh đều thuộc quyền sở hữu của anh. Hai gian ở đầu hồi xây tường con kiến ngăn thành buồng riêng có cửa lớn thông với ba gian giữa và có hai cửa sổ, một cửa mở trông ra trước sân, cửa kia ngó ra khu vườn sau, nơi những khóm hoa móng rồng xanh om suốt bốn mùa thoang thoảng đưa hương. Một trong hai gian ấy của vợ chồng Vũ Sinh. Họ lấy nhau từ năm bốn mươi chín do đoàn thanh niên Cứu Quốc tổ chức. Hồi đó, cả hai đều là cán bộ phân đoàn.
Đại đội trưởng Vũ Sinh gạt đống chăn gối xếp ở đầu giường vào góc trong:
- Mời Lựu ngồi.

C̣n anh, anh tháo dây thắt lưng có móc khẩu súng ngắn treo trên tường. Xong đó, anh ngồi xuống cuối giường:
- Đă từ lâu, tôi định nói với Lựu...

Người đàn bà ngước nh́n chồng: Không có niềm vui không có nỗi buồn trong đôi mắt anh. Chỉ có vẻ thầm lặng và u uẩn đă trở thành thói quen nhiều năm nay.

Sinh đứng dậy, ra gian thờ chính giữa nhà, bưng bộ tách chén, hộp chè và phích nước vào, chờ nước ngấm, rót cho vợ một chén, cho ḿnh một chén rồi nói tiếp:
- Lựu thấy đời sống của vợ chồng của chúng ta ra sao?

Giọng nói trầm trầm của anh khiến câu nói đó không cần là nỗi băn khoăn cần giải đáp và giống như hồi âm của một nỗi buồn từ vực sâu kư ức vọng về.

Lựu không hiểu chồng muốn nói ǵ. Chị hỏi:
- Sao cơ?

Vũ Sinh nhắc lại:
- Chúng ta có phải là một cặp vợ chồng không, chẳng lẽ Lựu chưa hề nghĩ đến điều đó?

Người đàn bà trợn tṛn mắt. Chị tưởng chồng lẩn thẩn, như người ta vẫn nói là mắc bệnh tâm thần, hoặc anh sốt âm ỉ mà không nói nên lâu dần hóa cuồng ngôn. Chị đứng dậy, định đặt tay lên trán anh. Nhưng Vũ Sinh mỉm cười, ngăn lại:
-Lựu đừng lo, tôi không ốm đâu. Sáu tháng liền tôi vẫn huấn luyện lớp hạ sĩ ngoài thao trường. Tôi muốn nói chuyện với Lựu một cách rơ ràng, nghiêm chỉnh.

Đôi mắt anh mở rộng, nh́n chị. Đôi mắt khôn ngoan, tư lự. Đó không phải là đôi mắt của kẻ mắc chứng cuồng ngôn hoặc đang ch́m đắm trong cơn mê sảng nào. Lựu thu tay vào ḷng, bối rối ngồi xuống giường.

Đại đội trưởng Vũ Sinh nhẹ nhàng nói tiếp:
- Chẳng nhẽ Lựu không thấy rằng giữa tôi và Lựu lâu nay...

Người đàn bà bỗng dưng đỏ mặt, từ cổ cho đến hai tai. Màu đỏ mỗi lúc mỗi gay gắt và hổ thẹn thầm kín bị chôn vùi trong tâm tư chị bỗng hóa niềm căm giận. Chị quắc mắt nh́n chồng giây lát rồi quay đi.

Đă hơn nửa năm nay, anh chưa hề một lần ôm ấp chị, đừng nói chi tới chuyện ái ân. Trước kia, hai tuần anh về một lần, v́ đơn vị đóng quân cách nhà có mười hai cây số. Mỗi lần ấy, nếu anh không vướng vào các cuộc giỗ tết, thăm viếng bạn bè hoặc họ hàng, và nếu chị hoàn toàn khỏe mạnh, họ chung đụng một cách hối hả vào đêm trước khi anh đi... Nhưng sáu tháng nay, người chồng hầu như chỉ ôm ấp, hôn hít hai đứa con rồi đạp xe đi chơi rong suốt ngày nghỉ. Đến khuya, anh mới trở về. Lựu nằm ôm đứa con gái nhỏ. Chị thao thức chờ anh. Khi anh về, chị lặng lẽ như đă ngủ. Người chồng nhẹ nhàng cài chốt cửa, vén lá màn, trèo lên giường. Anh bước qua chân vợ một cách khéo léo để khỏi giẫm đạp phải chị. Rồi anh vào phía trong, sát tường, ngủ ngay. Đôi lần anh cũng c̣n thao thức. Chị nghe thấy anh thở dài rồi sau đó chừng một giờ, anh mới khe khẽ gáy. C̣n chị, chị trăn trở tới gà gáy canh ba. Thoạt đầu, chị ngỡ anh quá mệt mỏi v́ những ngày luyện tập ở thao trường, và cả những bữa rượu kéo dài mà mấy ông chú ông bác trong họ nhất quyết bắt anh tham dự. Sau đó, chị ngờ anh có một người đàn bà nào đó, hoặc một cô gái mũm mĩm trẻ măng nơi đóng quân. Ḷng ghen bốc phừng phừng như lửa. Nhưng vốn là một cán bộ của huyện hội phụ nữ, những người nổi tiếng trầm tĩnh, chừng mực, giản dị, biết hy sinh, nên chị không dám làm điều ǵ đó thô bạo, hàm hồ. Chị tŕnh bày hoàn cảnh với người bạn từ thuở c̣n chăn trâu trên đồng làng là Hồng Thắm. Hồng Thắm là huyện hội trưởng. Chị triệu tập ngay một mạng lưới cán bộ phụ nữ xă, truyền đạt câu chuyện và yêu cầu họ mở cuộc điều tra để bảo vệ hạnh phúc cho bạn. Mặc dù, mạng lưới cán bộ phụ nữ đó đă giăng kín khu vực đóng quân của Vũ Sinh. Mặc dù, họ đă ḍ xét một cách thật kỹ lưỡng từ các t́nh tiết đáng ngờ vực nhỏ nhất nhưng cũng không có kết quả. Vũ Sinh không có một cô gái mũm mĩm nào cả. Anh hoàn toàn vô tội. Lựu không c̣n cách nào hơn là yên lặng chờ đợi. Mặc dù, trong thâm tâm, chị hoang mang v́ không rơ v́ t́nh trạng đó là do bệnh t́nh của chồng hay nỗi ghét giận ngấm ngầm không được bộc lộ. Có vài lần, chị hỏi anh:
- Em có lỗi ǵ với anh không?

Nhưng đáp lại đôi mắt băn khoăn, hồi hộp của chị, anh chỉ lắc đầu đáp:
- Không.

Chị chẳng thể hỏi anh một câu nào khác nữa, v́ sự hổ thẹn đă ăn sâu trong cội rễ tâm hồn. Cuộc sống bất thường kéo dài tới ngày người chồng đặt câu hỏi một cách nghiêm trang cho vợ ...

Đại đội trưởng Vũ Sinh nh́n ngọn lửa căm tức vừa cháy rực lên trong ánh mắt người đàn bà. Anh đưa tay nắm tay Lựu:
- Đừng giận tôi ... Tôi biết Lựu rất khổ tâm. Nhưng tôi không thể ... Người chồng ngừng lại, ngắc ngứ chút ít rồi nói tiếp: Tôi không thể như vậy ... V́ sao, tôi cũng chẳng biết nữa? ... Có lẽ, v́ chúng ta không có t́nh yêu ...

Anh cúi đầu. Mái tóc anh đổ xuống trán. Những sợi tóc rễ tre, cứng, quăn tự nhiên. Lựu nh́n những sợi tóc vừa quen thuộc lại vừa xa lạ của chồng: Không có t́nh yêu? ... Anh ấy nói thế nào nhỉ? ... T́nh yêu? ...

Ngày đó, hai người cùng là phân đội trưởng trong tám phân đội của huyện đoàn. Họ thường gặp nhau trong các cuộc họp. Có lần, họ cùng phụ trách một đoàn dân công tải lương lên chiến khu. Dọc đường những cơn mưa rào ập xuống. Mọi người lấy áo tơi, vải sơn che gạo, cố đẩy những xe thồ nặng nhọc tới lán trú quân. Ai lấy áo quần ướt sũng. Một anh chàng cất tiếng ḥ:

Trời mưa ướt áo ướt quần
Nhưng sao ướt được tinh thần dân công
Ḥ lớ, ḥ lơ ...
 

Đoàn người cất tiếng ḥ hưởng ứng. Những thanh âm bị rung chuyển trong tiếng mưa quất rào rào. Nhưng đoàn người vẫn vui như đi trẩy hội. Tới lán, họ đốt lửa sưởi. Và trong đám trai tinh nghịch ngồi hong quần áo một anh chàng bỗng lại cất tiếng ḥ:

Lạy trời cho cải lên xanh
Cho hoa gạo đỏ, cho anh lấy nàng ...
 

Lúc ấy Lựu ngồi đối diện với Vũ Sinh. Không hiểu v́ sao, chị lại đưa mắt nh́n anh. Sinh cũng nh́n chị. Và cả hai người cùng đỏ bừng mặt lên.

Người thanh niên vừa cất tiếng ḥ thấy hai người bối rối sau câu ḥ đầy ư nghĩa đó th́ khoái chí reo:
- A ... a ... a, bắt được quả tang rồi nhé. Bắt được quả tang rồi ... A ha ... ha ... ha ... "V́ cam nên quưt đèo ḅng. V́ cơn gió giật, anh phải ḷng... cô em...".

Cứ thế, anh ta vừa ḥ, vừa cười cợt vừa vỗ tay đôm đốp. Vũ Sinh và Lựu mặt đỏ tía tai, không làm sao chạy trốn được ṿng tṛn những làn sóng trêu cợt mỗi lúc một ráo riết bao vây họ ...
- Cô ả Lựu phải ḷng anh Sinh rồi... Tụi ḿnh lo thêu khăn tặng đám cưới là vừa...

Mấy cô bạn cùng làng đi dân công đợt ấy về kháo ầm ĩ. Cả cơ quan huyện đoàn cũng vậy. Hiển nhiên việc Vũ Sinh và Lựu yêu nhau trở thành một nội dung trong cuộc họp cán bộ đoàn. Đồng chí phụ trách gọi hai người tới:
- Các đồng chí yêu nhau từ bao giờ mà không báo cáo tổ chức?

Cả Lựu lẫn Vũ Sinh đều ấp úng:
- Thưa đồng chí, tôi không biết, tôi không...,

Chính họ, họ cũng không thể hiểu được ḿnh yêu nhau từ bao giờ. Sau khi đưa đoàn dân công trở về, mỗi lần gặp lại nhau, hai người cùng đỏ bừng mặt v́ xấu hổ, nhưng thích thú. Một nỗi thích thú khó giải thích của tuổi trẻ, giống như cơn choáng váng êm dịu của kẻ chưa bao giờ uống rượu lần đầu được nhấp một ngụm rượu nếp pha lẫn mật ong.
- Thưa đồng chí, tôi không...

Vũ Sinh ấp úng nói lần thứ hai. Anh bỗng có cảm giác lo âu. Nỗi lo âu mơ hồ nhưng rất rơ ràng đè nặng trái tim và khiến anh lúng túng, hoang mang. Đồng chí phụ trách nh́n anh với cặp mắt thương yêu tŕu mến:
- Các đồng chí yên tâm. Dù công việc chiến đấu với kẻ địch c̣n nặng nề, nhưng tổ chức vẫn có nhiệm vụ quan tâm tới hạnh phúc của các đoàn viên. Chúng ta có sức mạnh tập thể, các đồng chí đừng lo ngại. Mọi chuyện sẽ được giải quyết gọn nhẹ và ổn thỏa.

Vũ Sinh lật đật đứng dậy găi tai:
- Báo cáo, tôi chưa xác định được là...

Cán bộ phụ trách đưa tay gạt anh xuống:
- Tôi hiểu, tôi hiểu... Các đồng chí không nên lo ngại điều ǵ...

Lựu ngồi im. Lúc đó, chị cũng hoang mang như Vũ Sinh.
Thực t́nh, Lựu thấy thích Sinh. Có lẽ từ buổi tối trong lán dân công, khi bếp lửa bập bùng nhảy nhót, khi những gương mặt chan ḥa niềm vui, má ửng đỏ v́ hơi than nóng c̣n ánh mắt long lanh v́ ánh lửa. Cũng có lẽ chị là một cô gái đă tới tuổi dậy th́, c̣n anh là một cậu trai khôi ngô tuấn tú... Lựu không biết Vũ Sinh. Chị ở một xă hẻo lánh, c̣n anh sống ngay trong phố huyện. Chị chỉ biết bố anh là thầy thuốc, c̣n mẹ anh ở nhà làm vườn, cộng thêm hàng xay hàng xáo... Nhà anh rất đẹp. Khang trang hơn ngôi nhà mái tranh, rường cột tre của thầy u chị dưới làng... Ngoài những điều đó, anh là một người xa lạ.

Thế nhưng chị không biết nói sao với đồng chí cán bộ phụ trách. Mọi ư nghĩ trong chị đều mờ nhạt, không rơ rệt. Vả chăng, lúc đó chị mười tám tuổi, chưa hề cầm tay người con trai nào. Chưa hề thầm thương trộm nhớ ai, ngoài công tác đoàn thể, Lựu chỉ có niềm vui duy nhất là về thăm thầy u và lũ em nhỏ. Đi cấy cho nhà vài buổi. Đi gọi lũ em đi chăn trâu hoặc bắt ốc ngoài đ́a về luộc nồi khoai bở lên ăn lúc c̣n nóng hôi hổi hoặc ngồi bới tóc sâu bắt chấy cho u. Từ dạo đưa đoàn dân công về, thêm một nỗi thích thú nữa là gặp Sinh. Vừa thích vừa sợ, v́ Lựu thấy anh xinh trai hơn ḿnh, sang trọng hơn ḿnh. Anh biết để mái tóc kiểu thành thị và kể chuyện thơ Nhị Đô Mai, đọc Kiều rất giỏi...
- Các đồng chí cố gắng công tác cho tốt. Tổ chức sẽ quan tâm tới các đồng chí với khả năng cao nhất.

Cán bộ phụ trách kết thúc với câu nói đó. Xong anh hối hả bước ra, để đôi bạn trẻ có thời gian tâm sự.

- Báo cáo...

Vũ Sinh đuổi theo, nắm vạt áo anh. Nhưng người cán bộ phụ trách mỉm cười gạt tay Sinh một cách khéo léo. Chắc hẳn, anh tưởng chàng trai làm một động tác để tránh cơn e thẹn. Khi người phụ trách đi hẳn. Vũ Sinh quay vào nhà. Tâm hồn anh tràn ngập nỗi bối rối.

Lựu vẫn ngồi trước bàn, lấy ngón tay nhúng vào cốc nước nụ vối rồi vẽ lên bàn những h́nh tṛn méo mó. Hết h́nh nọ tới h́nh kia. Cô cố gắng để vẽ được một h́nh tṛn thật đẹp nhưng không nổi. Những ngón tay cô thô cứng, vụng về. Thấy Sinh vào, cô ngước mắt nh́n anh.

Sinh hỏi:
- Lựu thấy thế nào?

Cô gái lúng búng trong miệng:
- Em thấy... cũng tốt thôi...

Vũ Sinh ngồi im. Lúc đó, tới lượt cô hỏi anh:
- C̣n anh thấy thế nào?

Sinh đang nghĩ ngợi ǵ đó. Anh chợt quay đầu nh́n cô như vừa dứt khỏi ḍng mộng mị. Anh cũng đáp lại cô bằng một giọng vô cùng bối rối:
- Ḿnh ấy à... Ḿnh thấy... tổ chức rất quan tâm, rất tốt...
Nói xong mặt đỏ lững, anh cúi xuống.

Lúc đó lũ trẻ đi học qua, cấu chí nhau rồi cười ré lên, chạy di chạy lại qua cửa. Tưởng như để trêu cợt hai người. Đôi trai gái xấu hổ vội vă đi ra, mỗi người một nẻo. Không lời hẹn ḥ gặp gỡ. Họ để lại trong gian nhà trống vắng mấy chén nước nguội và những h́nh vẽ chưa khô trên mặt bàn. Những h́nh vẽ cố gắng hết sức nhưng không sao tṛn nổi...

Đă chín năm qua rồi. Đám cưới đời sống mới thời kháng chiến do đoàn thể nhiệt t́nh tổ chức đă đem đến cho hai người một đứa con trai và một đứa con gái. Hai sợi dây thắt họ trong cuộc sống gia đ́nh. Nhưng trái tim họ lại giống như đôi ngựa, mỗi con chạy mỗi đường, càng chạy càng cách xa nhau.
Người nhận ra điều này trước tiên là Vũ Sinh.

 

Sau khi cưới nhau một năm, lúc Lựu có thai đứa con trai đầu ḷng hai tháng. Sinh phải đi công tác ở huyện bên.
Một chiều, v́ trời sập tối trước khi tới bến đ̣, anh đành phải rẽ vào nhà một người thợ rèn ngủ nhờ. Cặp thợ rèn mới cưới nhau ba năm. Họ rất vui tính và tốt bụng. Họ nhất định bắt Vũ Sinh ăn cơm gạo mới với thịt lợn nướng và dưa cải. C̣n vắt cơm nếp anh đem theo, cô vợ rán lên gịn như bánh chưng ngày tết để chồng và người khách ăn tráng miệng.

- Mời anh, anh phải nhanh xuống đũa không ngoảnh đi ngoảnh lại là đĩa nhẵn như chùi... Nhà em được cái khảnh ăn lắm. Mỗi bữa chỉ hết hai bơ gạo trắng có ngọn thôi...

Cô vợ vừa mời khách vừa trêu chọc trồng. Anh chồng thấy thế làm vui thích lắm, cười tít mắt đáp lời:
- Chỉ được cái nói oan cho người ta?... Mỗi bữa ḿnh hết có tám lạng gạo chứ đâu mà hai bơ trắng?...

Mỗi bơ trắng đong được bốn lạng rưỡi gạo. Vũ Sinh biết thế, anh cười.

Cơm xong cô vợ lại bắc tiếp nồi khoai luộc lên bếp than. Chừng nửa giờ sau, mùi khoai chín cạn cháy sém đă bốc lên mùi thơm lừng ba gian nhà nhỏ. Anh chồng sao tay:
- Anh lại xơi khoai với vợ chồng chúng em. Các cụ có câu: Ăn cơm no bụng thấy khoai vẫn thèm...

Nói xong, anh kéo Vũ Sinh ngồi xuống gần bếp than mở cái vung đát úp nồi hông khoai cho hơi bốc trắng, rồi tḥ tay nhón từng củ khoai ra, miệng xuưt xoa kêu nóng. Cô vợ rửa bát xong thấy vậy nguưt yêu chồng:
- Trông rơ đẹp chưa ḱa. Đưa tay sờ lên tai cho đỡ phỏng.

Anh chồng trẻ lại tít mắt cười, tay đưa lên nắm chặt vành tai. Bên ngoài gío bấc rít ù ù. Những tiếng gió bị tiếng cười trẻ trung tràn trề hạnh phúc của cô vợ trẻ át đi.

Sinh im lặng ăn khoai.

- Ngon không anh, khoai vùng này nhất hạng là bở. Anh thợ rèn hỏi.
- Ngon lắm.

Sinh gật đầu. Nhưng anh không có cảm giác ǵ mới lạ về miếng khoai đang ăn. Anh sững sờ v́ cảnh sống của cặp vợ chồng thợ rèn. Anh và Lựu chưa bao giờ có được những phút giây như thế. Chưa từng một lần anh nh́n Lựu với ánh mắt đam mê, măn nguyện như anh chàng thợ rèn này. Cũng chưa bao giờ, Lựu có những cử chỉ bộc lộ yêu đương nồng nàn như cô thợ rèn mập mạp ấy.

Bếp than dần dần nguội đi khi câu chuyện văn và tiếng gió rít mạnh hơn.
 

- Ngủ đi.

Anh thợ rèn nói cụt lủn, rồi đứng dậy, vặn lưng răng rắc. Chờ khách mắc chiếc màn cá nhân, trùm chăn chiên xong, chủ nhà thổi đèn, phụt một tiếng rồi vào buồng. Cô vợ trẻ đă vào trước, sửa soạn chăn chiếu. Anh chồng vào, họ lại trêu ghẹo nhau rinh rích cười. Mới đầu cô vợ c̣n nhắc:
- Khẽ chứ, cho anh cán bộ đoàn ngủ...
- Đừng có cấu người ta thế, bên ngoài anh ấy nghe tiếng anh ấy cười cho...

Sau, cô vợ trẻ cũng quên mất điều đó. Hoặc cô nghĩ rằng ông khách đi đường mệt nhọc đă ngủ say rồi. Và cặp vợ chồng chủ nhân thả sức chuyện tṛ, chọc ghẹo nhau âu yếm nhau như mọi đêm.

Vũ Sinh không ngủ được. Anh ghe rơ mọi lời nói, anh h́nh dung rơ những cử chỉ của cặp vợ chồng chủ nhà. Anh chồng rúc đầu vào tóc vợ hít hà như trẻ con ngửi cốm rang ngày tết mồng năm. Anh khen lấy khen để mùi hương nhu và mùi lá bưởi. Kể cả mùi mồ hôi sau gáy c̣n đọng lại v́ suốt ngày kéo bễ và nấu ăn, anh chàng cũng thấy thơm. C̣n cô vợ trẻ vừa đẩy chồng ra xa, lại vừa thọc tay vào nách chồng khiến anh chàng cứ nấc lên từng cơn cười ngây ngất...

Sinh bàng hoàng. Xưa nay, anh chưa chứng kiến cảnh sống lứa đôi một cách tỏ tường. Bây giờ, người ta mới biết khi người ta yêu nhau, cuộc sống chung mặn nồng, say sưa đến thế. Giống như kẻ sống suốt đời trong núi lần đầu tiên thấy biển, anh ngỡ ngàng trước những cơn ào ạt trắng xóa của biển khơi, nơi nước liền với chân trời trong một không gian mênh mông choáng ngợp.
 

 

Trở lại đầu
 

 

Sáng hôm sau, anh tiếp tục qua đ̣, làm công việc của ḿnh. Nhưng khi trở về nhà, một nỗi buồn lạnh lùng thấm trong tâm hồn khiến anh muốn ră rời chân tay. Lúc đó, anh chưa nhận thức được thảm kịch của ḿnh, nhưng anh mơ hồ đoán định được nỗi bất hạnh sẽ tới.

Trước đây, anh chưa bao giờ yêu Lựu. Nhưng anh chưa ư thức được điều đó nên cuộc sống chung vẫn diễn ra tẻ nhạt nhưng b́nh yên. Giờ khi đă có ư thức điều đó. Cuộc sống chung với anh đă khiến nặng nề.

Năm sau khi đứa con trai tṛn năm tháng. Vũ Sinh nhập ngũ. Anh được đề bạt trung đội trưởng ngay ngày đầu tiên mặc áo lính. Đơn vị anh đóng quân ngay Thái Nguyên. Từ ngày đó cho tới hội nghị Giơ-ne-vơ kư kết. Năm cửa ô x̣e cánh hoa đón đoàn quân kháng chiến trở về, anh không một lần về nhà.

Trong khoảng thời gian ấy, có lần đơn vị Vũ Sinh đóng quân tại một bản Thái Trắng. Chủ nhân nhà anh ở là một ông già. Ông có hai cô con gái. Cô lớn, bị bắt vào đội x̣e của quan châu. Cô nhỏ, đi dân công nuôi bộ đội kháng Pháp. Ông già uống rượu như uống nước, kể chuyện thật hay. Hết thời hạn đóng quân, đơn vị anh lên đường, ông ra tiễn hết một con đèo. Lúc sắp từ giă chợt ông giơ tay chỉ về ngọn núi phía trước:
- Ơ... con út đă về ḱa. Con út đă về rồi đó...

Phải một lúc, Vũ Sinh mới nhận ra người con gái đang băng qua con đường lượn quanh núi đi về phía ḿnh. Một nàng tiên từ một thế giới mộng ảo bước ra, tha thướt trong bộ váy áo trắng, lúc ẩn lúc hiện trong ánh nắng chiều và giữa sắc xanh trùng điệp của núi rừng, Sinh đứng đờ người hồi lâu. Tới lúc đại dội trưởng chào ông già lần cuối cùng và giục mọi người lên đường anh mới sực tỉnh. Họ cũng tiến về phía con đường lượn quanh núi, ngược chiều cô gái Thái. Không ai nói, nhưng tất cả đoàn quân đều phập phồng chờ đợi lúc gặp mặt người đẹp. Có lẽ người hồi hộp nhất là Vũ Sinh. Mặc dù không mang vác nặng tim anh cứ đập rộn lên như trống trận.

Chừng mười phút sau, họ gặp cô gái. Cô chào bộ đội với giọng trong veo, lảnh lót như tiếng chim. Đại đội dừng lại vài phút, nói chuyện về bản của cô mà họ vừa từ giă. Cậu liên lạc đại đội kể chuyện vanh vách về ông già sinh ra cô, mặc dầu cậu ta chỉ sang chơi dăm ba lần. C̣n Sinh, Sinh đứng im, nghiêm trang nhưng không thể rời mắt khỏi khuôn mặt xinh đẹp của cô gái. Một gương mặt kiều diễm, làn da hồng mịn, hai tràng mày gọn sắc như hai nét mực tầu, sống mũi thanh và làn môi tươi tắn. Vẻ mặt đẹp trinh trắng, mănh liệt của rừng sâu. Khi cô đi rồi, gương mặt cô, tấm thân mềm dẻo bó trong bộ áo váy của cô không rời anh nữa. Cô như ngôi sao rực rỡ hiện lên giữa chốn núi non trùng điệp, và giữa trái tim trống trải, bơ vơ của anh. Anh cứ tương tư anh cho măi tới sau này, khi anh gặp người đàn bà thực sự của cuộc đời anh...

- Tôi muốn chúng ḿnh nh́n lại mọi chuyện cho rơ ràng. Bởi v́ cuộc đời c̣n dài quá...

Đại đội trưởng Sinh nói chậm răi. Anh không nh́n vợ:
- Thực sự chúng ta chưa kịp yêu nhau đă tổ chức cưới. Lúc đó, cả tôi và Lựu c̣n quá trẻ nên không đắn đo...

Người đàn bà lắng nghe, chăm chú. Chợt nghĩ rằng lúc sắp lấy anh, chị cũng c̣n thinh thích hai chàng trai cùng làng.Một anh có bằng Séc-ti-phi-ca, làm hương sự. C̣n anh kia vào bộ đội trước lúc chị lên huyện. Kể ra chị cứ lấy một trong hai anh ấy cũng chẳng khác ǵ Vũ Sinh là bao... Vậy, tại sao, chi không nghĩ ra điều đó?... có lẽ v́ sự chế nhạo, ghép đôi của mọi người khiến chị tưởng rằng chị yêu Sinh hơn hai chàng kia chăng? Cũng có lẽ lúc đó chị chưa nghĩ được điều ǵ cho đến đầu đến đũa...

Người chồng tiếp tục nói:
- Nhiều lần, tôi cứ nghĩ, giá như chúng ta sớm nh́n nhận ra điều này... Hồi ḥa b́nh lập lại chẳng hạn. Lúc đó, chưa có con Mai...

Anh lại cúi đầu theo thói quen, lùa tay vào mái tóc. Người đàn bà đột nhiên bật tiếng thở dài. Chị hiểu chồng muốn nói: "Giá cứ bỏ nhau ngay lúc đó lại dễ dàng hơn...". Chị nhớ cảm giác đau đớn của ḿnh vào một buổi sáng đón anh về. Giữa đám đông các ông chú, bà bác, các cô cậu, lũ cháu, anh hoàn toàn thoải mái, vui vẻ, mừng rỡ... Chị kiên tâm chờ đợi như những người đàn bà khác. Biết rằng một chiến sỹ từ mặt trận chiến thắng trở về là niềm vui chung cho tất cả những ai có liên quan huyết thống và quê hương với anh. Nhưng, khi mâm cỗ cuối cùng đă dọn xong, khi mọi người đă ngủ ngon lành sau một ngày cười nhiều, khóc nhiều, nói nhiều và ăn uống ngon lành. Lúc đó, chị chờ anh với niềm khát khao tự nhiên của một người vợ đă qua bốn năm đằng đẵng xa chồng. Anh vào. Anh hỏi chị những câu anh đă hỏi nhiều người thân một cách nhạt nhẽo. Dường như anh phải cố gắng để nghĩ ra những câu hỏi đó cho có chuyện mà nói. Chị cũng trả lời anh những câu mà bố mẹ chồng, anh em chú bác chồng nói rồi. Tới một khoảng khắc im lặng vô duyên cớ, ngượng ngùng, oi nóng. Rồi sau khoảng khắc đó, anh hối hả chung chăn gối với chị, gấp gáp và thất thường. Một giây lát cảm xúc thoáng qua cả hai người cùng nằm im. Chị ngửi mùi rêu bay lên từ chân giường, mùi hoa móng rồng phía vườn sau theo gió đưa vào, mùi chăn chiếu ẩm mốc quạnh hưu... Chị thấy những mùi cũ kỹ đó sẽ c̣n cũ kỹ măi như thế. C̣n anh, anh cũng hít mùi thơm ngọt ngào của thứ hoa móng rồng hoàng anh - loài hoa cánh dày có màu vàng như màu lông chim hoàng anh. Anh đă hái hoa đó từ khi anh mười một tuổi. Nên mùi thơm của nó thấm sâu vào tâm hồn. Nó là dĩ văng thân thuộc của anh... c̣n mùi rêu ẩm ướt dưới chân tường, mùi giường chiếu, và hơi thở của người vợ bên cạnh anh đều là xa lạ. Chúng ở tít xa, nơi nào đó, bên ngoài khoảng sáng trong tâm hồn. Tiếng nói mê ú ớ của đứa con trai khiến anh nao ḷng. Anh quay sang hôn vụng nó trong giấc ngủ. Rồi sau đó anh lại nằm ngửa lên, không thể nào quên được h́nh ảnh cô gái Thái và mùi hoa móng rồng. Mùi hương của tuổi thơ và h́nh ảnh nàng tiên trắng trong ảo mộng theo anh vào giấc ngủ...

Anh cứ sống như vậy. Có những lần, chung chăn gối với vợ nhưng anh tưởng ḿnh đang ôm ấp người con xinh đẹp tha thướt trong bộ váy áo trắng xinh đẹp kia. Khi bừng tỉnh, anh cảm thấy như bị rơi xuống đáy vực. Một nỗi tức giận khiến anh vùng lên, mở chốt cửa ra vườn, hút thuốc...

- Cũng đă nhiều lần... Người chồng tiếp tục nói với giọng đều đặn: Nhiều lần, tôi cứ nghĩ rằng chúng ta cũng đă qua thời xuân xanh, v́ con cái cứ duy tŕ cuộc sống này cho hết đời... Nhưng Lựu thông cảm, càng ngày tôi càng xa Lựu hơn ... Mà đă không yêu, không xúc động, không thể... Lựu sẽ khổ... không chỉ một vài tháng, dăm ba năm mà suốt đời...

Anh uống một ngụm nước, hắt phần cặn qua cửa sổ ra sân, nói khẽ: không thể nào cố gắng... t́nh yêu, không thể cố gắng được... Lựu có nghĩ như tôi không?...

Người đàn bà ngẩng đầu nh́n chồng. Chị mơ hồ điều anh nói là đúng. Căn buồng chị sống, với mùi hoa móng rồng, mùi rêu mốc và mùi chiếu giường quạnh hiu cũ kỹ sẽ suốt đời cũ kỹ. V́ không có hơi ấm của người đàn ông. V́ không có t́nh yêu nồng nàn của người đàn ông ấp ủ. Anh chồng của chị, anh chỉ ghé qua vội vă nhu một kẻ đi đường ghé qua túp lều nát uống tạm bát nước vối. Chị không thể nào biến đổi anh trở thành một người đàn ông khác, một người có khả năng yêu thương chị, ôm ấp chị, sưởi ấm cho chị... Nhưng nếu mất anh?... Chị nghĩ tới hai đứa con của ḿnh, tới những năm tháng đợi chờ vô vọng, những công sức chị đă bỏ ra để tu tạo mảnh vườn sau, vườn trước. Từ hàng rau, khóm ớt, mấy luống rau tới gốc cây vối xanh om, dẫy hoa móng rồng đều có mồ hôi chị nhỏ xuống. Vả chăng, với khả năng kinh tế eo hẹp của chị, một khi rời khỏi ngôi nhà này, chị sẽ bơ vơ... Nỗi tủi nhục như những con sóng dâng lên trong người đàn bà. Chị kêu:
- Nhưng c̣n con cái, c̣n nhà cửa... Tôi sẽ...

Và chị ̣a lên khóc.

Đại đội trưởng Sinh đứng dậy, ra ngoài sân rút khăn mặt mang vào cho vợ lau nước mắt.

- Có, tôi có nghĩ nhiều đến điều đó. Hai đứa con có thể là trở lực cho Lựu đi bước nữa. Ông bà nội sẽ nuôi cả hai đứa. C̣n nhà Lựu có thể vẫn cứ ở đây. C̣n nếu Lựu không muốn, tôi sẽ thu xếp để tạo cho Lựu một chỗ mới. Một căn nhà, gần nơi Lựu công tác, thuận tiện cho sinh hoạt.

Người đàn bà lắng nghe. Chị ngừng lại một chút để sau đó lại thốt lên kêu:
- Nhưng mà...

Tới đó chị không nói được thêm lời nào nữa v́ bị những cơn nức nở nhấn ch́m.

Vũ Sinh bước ra ngoài. Anh ngồi trên bậc cửa, nh́n ra sân. Anh nghĩ. Rồi anh lại tự nhủ:
-Không có nỗi khổ nào không vượt qua được. Trong cuộc đời, người ta phải biết vượt. Như con cá vượt qua thác Vũ Môn... Đừng tặc lưỡi. Tặc lưỡi một lần sẽ đeo đẳng nỗi khổ suốt đời...

Anh trở vào buồng đặt tay lên vai vợ:
- Lựu nín đi và b́nh tĩnh suy nghĩ. Mọi việc đều do Lựu quyết định. Nếu Lựu không muốn chúng ta cứ sống thế này măi cũng được... Nhưng chắc chắn cả hai đều khổ. Và người đau khổ trước hết là Lựu... Tôi thương Lựu vô cùng. Nhưng Lựu hiểu cho... T́nh yêu, không thể cố gắng mà có...

Người đàn bà lắng nghe những lời nói chậm răi, buồn bă nhưng chắc chắn của chồng. Chị không khóc nữa. Vả lại, lúc đó, ngoài ngơ đă có tiếng reo của hai đứa trẻ. Chúng theo ông bà sang làng bên ăn cỗ đă trở về.

Đại đội trưởng Vũ Sinh đi rồi. Lựu nằm ngẫm nghĩ.

Qua một thời gian vật vă, chị chợt nhận ra những điều anh nói thực sự đúng đắn. Cũng giống như người đi rừng, quanh quéo măi trong các dăy núi, tới lúc nào đó, vượt khỏi cánh rừng mới nh́n thấy chân trời. Lựu viết thư cho chồng. Trước khi viết, chị định hỏi Hồng Thắm, người bạn thân thiết và là thủ trưởng cơ quan của chị, nhưng Hồng Thắm vừa lên Hà Nội tập trung học chính trị mười tám tháng. Lựu về nhà, viết thư nói với chồng rằng chị đă nhận ra thực sự, rằng anh nên mau chóng trở về để giải quyết việc ly hôn. Chị là người đàn bà thực tế, nên chị hiểu rằng đàn bà con gái có th́, rằng mỗi tuổi nó đuổi xuân đi...

Đại đội trưởng Vũ Sinh thu xếp công việc trở về ngay. Anh lo xây cho chị một ngôi nhà nhỏ ba gian xinh xắn, với một trái bếp ngay cạnh cơ quan chị làm việc. Khi ṭa án giải quyết cho ly hôn, ngôi nhà cũng vừa hoàn tất. Lựu b́nh tĩnh. Chị không buồn v́ thấy chồng là người đàng hoàng, rất biết đối xử và anh không có lỗi lầm ǵ cả. Chị chờ đón một tương lai phía trước. Hai người chia tay nhau như những người bạn, mặc dù có đôi chút ngậm ngùi.

- Rồi Lựu sẽ gặp một người yêu thương Lựu thực sự và sẽ có hạnh phúc. Tôi xin lỗi Lựu v́ những ngày tháng chúng ta đă sống với nhau. Nghĩ tới quá khứ, tôi cảm thấy ḿnh là kẻ có tội, dù chính tôi cũng chẳng sung sướng ǵ ... Cái tội duy nhất của chúng ta là chúng ta không biết nghĩ...
Vũ Sinh nói lời cuối cùng trên đoạn đường Lựu đưa tiễn anh. Đó là một ngă ba. Một phía đường chạy vào trong phố huyện, nơi Lựu làm việc. Một phía chạy về ngôi nhà cũ của Vũ Sinh. Phía thứ ba, là đường dẫn tới trường huấn luyện của quân đội. Đường cát mịn. Sau cơn mưa sạch tinh khôi. Những hạt cát lấp lánh dưới mặt trời. Chúng tựa như một dải bạc, bị cây gậy nào đập xuống, làm vỡ nát và bắn lên tung tóe muôn ngàn ánh sao.

Đại đội trưởng Vũ Sinh trở lại thao trường. Nơi ngày ngày anh hướng dẫn lớp tân binh và từng người trong bọn họ đă trở thành thân thuộc. Trời không có gió nên những bụi cỏ lá nhọn đứng im phăng phắc, chĩa tia lá xanh sáng chói v́ sương mai phản chiếu ánh b́nh minh. Từ dăy nhà bên trái, một người đàn ông trẻ, cởi trần, bận quần đùi màu lá úa nhảy bổ ra:
- A, thủ trưởng đă về, thủ trưởng đi phép đă về. Các cậu ơi! Thủ trưởng có quà ǵ đấy?

Vũ Sinh cười, lẳng lặng móc trong ba lô lấy gói thuốc với nửa cân chè lam mẹ anh đặt người quen trước lúc anh lên đường:
- Có thuốc sợi với chè lam thôi.

Trong đám tân binh bao quanh anh có người đưa mắt lườm anh chàng bận quần đùi:
- Thủ trưởng có chuyện buồn... Thủ trưởng đang vất vả lại c̣n mè nheo quà với bánh. Cái cậu Đỏ này thật vô duyên.

Đỏ, anh chàng cởi trần trùng trục, vừa béo vừa đen quay ngay lại:
- Chuyện ǵ mà buồn?... Vợ chồng không nên duyên phải kiếp th́ bỏ nhau, t́m hạnh phúc khác. Cha mẹ, anh em chết đâu mà buồn?... Anh cổ giả bỏ mẹ.

Vũ Sinh dàn ḥa:
- Thôi, thôi... Mời tất cả vào nhà uống nước, hút thuốc. Khỏi phải lên chỗ tôi. Các cậu có chè không?
- Báo cáo thủ trưởng, chè Thái loại một ạ... Để dành đúng ngày chủ nhật, thủ trưởng lên trả phép chúng em mới đem ra...

Đỏ lau chau đáp, chạy vào nhà trước. Vũ Sinh cởi ba lô, đặt lên giường rồi ngồi xuống. Anh nh́n hạ sĩ Đỏ lăng xăng chạy đi, chạy lại t́m ấm đun nước, lấy gói chè, hét người này rửa ấm chén, người kia thu dọn chiếu chăn lấy chỗ ngồi... Gương mặt Đỏ tṛn căng, tràn trề sinh lực và niềm vui sống.
"Chính cậu ta cũng không ngờ rằng cậu ta đă đóng một vai tṛ quan trọng trong cuộc sống của ḿnh..." Vũ Sinh thầm nghĩ.

Cách đây hai năm, khi tiếp nhận lớp tân binh mới này, anh thường thường phải quan tâm tới Đỏ. Trước tiên, v́ gương mặt mạnh khỏe, hồn nhiên pha chút lém lỉnh của cậu ta. Sau nữa, v́ những vụ nghịch ngợm của Đỏ khiến nhiều lúc, không khí nghiêm trang cần thiết và kỷ luật quân nhân bị phá vỡ. Đại loại, giữa những lúc cần chỉnh đốn hàng ngũ quân trang quân phục th́ dăm bảy tân binh người thành phố thường giăy nảy, la hét hoặc chạy cuồng lên như người bị kiến cắn, hoặc mặt tái xanh tái tử, nói không ra hơi... V́ họ đột nhiên thấy trong lưng, trong bụng, trong đũng quần một bọc chuột non đỏ hỏn, vài con đỉa nhun nhoe ṿi, hoặc một con bọ nẹt xanh lè to bằng ngón tay cái... Lần khác, đang kỳ chỉnh quân một buổi tối, chính trị viên vừa bước lên bục giảng th́ từ góc nào đó. Có tiếng ho khù khụ vang lên. Tiếng ho khàn khàn, rít kḥ khè trong họng như tiếng ho của người già mắc chứng siễn lâu năm. Chính trị viên chờ dứt tiếng ho, hội trường im lặng mới bắt đầu nói. Nhưng chỉ hai phút sau, vẫn tiếng ho đó lại cất lên, từng hồi ngắn, liên tục. Chính trị viên đặt giáo án xuống mặt bàn, nh́n mọi người. Dưới hội trường, người nọ nh́n người kia, tiếng ho lục khục, khào khào quái gở đó vẫn cứ vang lên nghe rợn cả tóc gáy.

- Tất cả các tiểu đội kiểm tra xem đồng chí nào bị suyễn cho về doanh trại nghỉ.
Có lệnh như vậy.

Các A trưởng nghi nghi hoặc hoặc nh́n vào tận miệng từng người trong tiểu đội của ḿnh để t́m ra nguồn gốc tiếng ho quái đảm nọ. Tuy nhiên, không có một tia hy vọng nào... Mất nửa giờ, người ta mới phát hiện ra con cóc to xụ, nằm góc nhà cất tiếng ho đau khổ v́ miệng nó bị khâu lại và bên trong, có một mồi thuốc lào to tổ bố...

Sau vài lần cảnh cáo. Đỏ bớt những tṛ tinh nghịch ấy đi.

Vũ Sinh mến anh chàng tân binh tinh nghịch v́ thấy ở Đỏ một điều anh đang thiếu. Đó là sự rành mạch trong cuộc sống, sự thẳng thắn nhiều lúc quá giản đơn nhưng lại là con đường ngắn nhất tới chân lư.

Một lần, trong giờ giải lao trên thao trường. Vũ Sinh bất chợt nghe được câu chuyện về đời tư của Đỏ. Hôm đó, họ đă thực tập một bài tập nặng về xạ kích. Đại đội trưởng Vũ Sinh quyết định kéo dài giờ giải lao thêm mười năm phút nữa. Đám tân binh reo ḥ ầm ĩ. Tất cả kéo vào chân ngọn núi đất bên thao trường trú nắng. Bóng thông mát rượi phủ xuống mái đầu nóng rực và những gương mặt nhễ nhại mồ hôi của những người lính. Gió mang hương lúa từ phía đồng xa tới và hương bạch đàn liễu ở những trái đồi quanh quất khiến không khí nhẹ bỗng như cánh diều.

Vũ Sinh ngồi một ḿnh sau đống cỏ khô. Dân trong xóm trại đă đánh thành đống đợi tới ngày đốt lấy tro ủ phân. Anh bỏ mũ, nheo mắt nh́n mỏm trời trên chót đỉnh những hàng thông cao vọt. Bên kia, đám tân binh đang uống nước, hút thuốc, tranh nhau xin lửa một cậu A trưởng. Họ bàn tán về đám con gái trong xóm trại. Mấy cậu trai tơ cười rinh rích. Cười to nhất lại là Đỏ.

- Mày nhát như cáy ấy - Đỏ cất tiếng nói - Đă thích th́ cứ nói tuột ra rằng: Em ơi, anh xin được chết v́ em đây. Em muốn sai ǵ anh cũng làm tất tật. C̣n cái con bé Thu béo lặc lè ấy có đến, cứ đứng ngay trước cửa doanh trại, chắp tay vái: Kính thưa em, em săn đón ḷng anh cảm kích lắm. Nhưng khổ nỗi anh không yêu em được. Vậy th́ em lo đi t́m mối khác cho khỏi lỡ ngày lỡ buổi. Kẻo mà tuổi xuân em thổi vèo vèo qua cái cửa doanh trại này th́ anh đau ruột lắm... Cứ thế có phải xong chuyện không?... Đằng này, đứa yêu cũng không dám nói rằng yêu. Đứa ghét cũng không dám nói ghét, ấp úng như ngậm hạt thị. Lúc th́ trốn, lúc lại nói dối quanh là đi vắng để nó đứng ŕnh. Ngồi trong nhà mót đái không chịu được chạy ra nhà vệ sinh, nó trông thấy be ầm lên: Anh ơi, anh nói rối em nhé... Thế có dại mặt không? Đàn ông ǵ cái thứ mày?... Cứ mặc quần không đáy của đàn bà lại hơn...

Cả đám cười giàn giụa.

Rồi tiếng cậu A trưởng tiếp theo:
- Cứ như Đỏ mà lại hay đấy. Hai mươi ba tuổi, hai đời vợ như chơi.

Đỏ căi lại:
- Làm ǵ có hai đời? Tôi đụng tới nó lần nào mà coi là hai vợ được?... C̣n chuyện các cụ cưới xin, dẫu có tới năm lần cũng coi như năm lần thịt lợn liên hoan thôi. Tôi tuyên bố rồi. Lập trường vững như bàn thạch.

Đám tân binh nhao nhao:
- Tuyên bố thế nào cơ?... Kể đi Đỏ. Kể chuyện lấy vợ của cậu đi cho anh em nghe. Thủ trưởng cho giải lao thêm mười năm phút nữa cơ mà.

Đỏ gắt:
- Kể ǵ kể măi thế?... Tôi đă nói rồi.
- Làm ǵ mà kể măi. Cậu mới kể một lần cho A trưởng với tớ thôi. C̣n cả bọn này chưa đứa nào nghe hết.
- Đúng đấy, anh Đỏ kể đi. Để đàn em c̣n học tập kinh nghiệm chứ.


Đỏ dặng hắng một tiếng thật to rồi đĩnh đặc nói:
- Bố tớ có một cái ḷ ấp trứng vịt. Năm mười bốn tớ đă phải ra coi ḷ đảo trứng cho ông cụ rồi. Dạo ấy, tớ có đứa bạn gái tên là Tính. Nó với tớ cắt cỏ chăn trâu với nhau từ lúc cởi truồng lội sông cơ. Lớn lên hai đứa cùng học một lớp. Hết cấp hai, Tính ở nhà làm ruộng c̣n tớ lên học lớp tám trên tỉnh. Cứ vụ hè, lại về quê coi ḷ ấp, đảo trứng cho cụ. Tối nào cũng vậy, tớ ăn cơm trước ra nhận ḷ. Ông cụ về nhà ăn cơm và ngủ luôn. Khoảng chừng bảy giờ, đom đóm lập loè ngoài đồng là Tính lại ra. Hai đứa tớ nói chuyện rủ rỉ. Chẳng biết chuyện gỉ chuyện ǵ nhưng cứ say sưa như điếu đổ. Giá bây giờ, có ai hỏi hồi đó hai đứa nói những điều ǵ th́ tớ chịu chết, không thể nào nhớ ra. Nói chuyện chán, lại luộc trứng ăn. Có đêm hai đứa chén hết mười năm quả. Tính bảo:
- Lấy quả hỏng mà ăn, không bố mắng chết.

Tớ lắc đầu:
- Người hơn của hay của hơn người?... Cứ chọn quả ngon nhất mà chén. Ḿnh làm ra, ḿnh phải ăn miếng ngon trước đă.

Hôm sau, ông cụ cằn nhằn thật nhưng tớ cứ lờ đi như không. Rồi cụ đành phải thôi... Cứ thế đến năm tớ thi hết lớp mười, tṛn hai mươi tuổi. Ông cụ bảo:
- Thi xong ở nhà lấy vợ.

Ḿnh tưởng ông cụ đă thấy hai đứa khăng khít thế th́ sẽ hỏi cưới Tính nên gật đầu ngay:
- Bố no cũng vừa rồi đấy bố ạ.

Ông cụ bảo:
- Mai, mặc áo quần tề chỉnh sang thôn Hạ với tao.

Ḿnh trợn tṛn mắt lên:
- Sang thôn Hạ làm ǵ cơ chứ?

Ông cụ chỉ cái thúng sơn đựng cau trầu, chè thuốc đă sắm từ lúc náo đó mà ḿnh không biết:
- Sang hỏi vợ cho mày.

Ḿnh nghi hoặc không hiểu ông cụ định đoạt thế nào, liền hỏi:
- Ai cơ?

Thế là ông già liền dơng dạc nói:
- Hỏi con bé Thuận nhà ông Hương Mộc chứ c̣n ai nữa?

Ḿnh tái người đi. Lúc đó, ḿnh mới vỡ lẽ câu chuyện. Nhưng ḿnh đối phó ngay. Mặc áo vào, ḿnh dơng dạc tuyên bố:
- Con không lấy cái Thuận. Bố có đánh chết con cũng không lấy nó.

Ông cụ đứng dậy, rút cây phất trần vẫn dắt trên mái nhà đánh phựt một tiếng. Nhưng ḿnh đă tót ra đầu ngơ rồi. Tối hôm đó ḿnh không về. Ḿnh đứng ở đầu làng, chờ bà mẹ. Đúng là thiếu ḿnh, không có người trông ḷ thay nên bà phải đem cơm cho ông. Chờ bà đưa cơm cho ông xong, ḿnh lẻn về nhà, ăn hết nửa nồi cơm với cá rô kho và hỏi chuyện bà cụ. Mẹ ḿnh bảo:
- Tao biết mày với cái Tính vẫn b́u díu với nhau. Người ta bảo: Thương nhau từ thủa mười ba, khó dứt được dải áo ra mà về. Nhưng bố mày lại khác. Bố mày ngồi chung chiếu uống rượu với ông Hương Mộc bên thôn Hạ đă ba năm nay rồi. Nhất là từ độ ông bà Hương cũng mở ḷ ấp trứng mang tiền sang đây đặt vốn chung. Đầu năm, nhân đám giỗ ông cụ Bái, ông Hương Mộc với bố mày hẹn ḥ gả bán con cái, làm thông gia cho thêm gần gũi. Tao ngăn chẳng được. Tính t́nh bố mày, ai c̣n lạ ?... Trái ư là cầm chày đập vỡ bát vỡ đĩa, châm lửa đốt bếp được ngay.

Tớ đứng lên:
- Cho bố đốt cả nhà đi cũng thế thôi.


Rồi tớ phăm phăm bước ra ngơ. Tớ đi một mạch tới thôn Hạ. Đến trước cửa nhà ông Hương Mộc tớ gọi thật to:
- Cô Thuận có nhà không?


Một giọng léo nhéo bên trong đáp:
- Có nhà... Ai đấy, vào đây đă...

Nghe giọng nói cũng đủ điên tiết rồi. Tớ xẵng giọng đáp:
- Tôi không vào. Cô ra đây có chuyện cần phải nói.

H́nh như cô ả th́ thào ǵ đó với bà mẹ trong nhà ngang, rồi nát sau, mới ḍ ḍ bước ra ngơ, vừa đi vùa bứt lá dâm bụt vo:
- Anh...


Cô ả chưa kịp mở miệng chào, tớ đă nói luôn:
- Cô là cô Thuận phải không?

Cô ả bẽn lẽn cúi đầu:
- Vâng ạ.

Kỳ thực tớ lạ đếch ǵ cô làng. Ngày tết, mồng hai tháng chín nào, tối biểu diễn văn nghệ hoặc chiếu bóng nào trai gái hai thôn chẳng chạm mặt nhau. Hồi đó, tớ đă bảo lũ bạn trai: con bé Thuận đă cong môi lại cạn thị, mắt lúc náo cũng gườm gườm như lườm trời, mặt lại găy thế kia th́ đứa nào rước đi cho... Không ngờ, con bé đó lại rơi vào đúng tay ḿnh. Nghĩ tới đoạn ấy, tớ cáu kỉnh nói:
- Ông cụ nhà cô hứa gả cô cho tôi có phải không?

Cô ả ngước đôi mắt cận thị, hấp háy nh́n ḿnh. Tuồng như cô nàng vừa sợ lại vừa xấu hổ:
- Em thấy bác sang đây...

Tớ hỏi dồn:
- Thầy tôi sang nhà cô làm ǵ?


Con bé bắt đầu run, tay dứt lá lia lịa:
- H́nh như sang hỏi, hỏi...

Tới đó, cô ả tắc tị không nói được nữa. Tớ đâm thương hại nàng. Tớ dịu giọng nói:
- Tôi chẳng thù ghét ǵ cô cả. Nhưng tôi với cô không thương yêu nhau, không thành vợ thành chồng được. Tôi sang nói trước với cô để cô trả lời ông cụ. Chúng ta đều là đoàn viên thanh niên, nên thẳng thắn... Thôi, chào cô tôi về...

Không chờ cô ả đáp lại, tớ cút thẳng.

Đám tân binh ngồi nghe chuyện x́ xào:
- Khiếp quá! thẳng như mực Tàu thế th́ ai chịu được... Đỏ hùng hổ đáp:
- Thẳng như mực Tàu thế c̣n chưa ăn thua. Huống hồ quanh quéo th́ chết với ông cụ. Ông cụ cứ mang trấu cau sang ăn hỏi, cứ cho cưới thật to. Ông cụ nói với họ hàng: Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén. Cưới vợ cho nó đă rồi nó sẽ phải yêu vợ, đẻ con... Tao đă hứa một lời với ông Hương Mộc trước thiên hạ th́ nó có sáu mắt, mười hai tay cũng không chống được. Cha cha cha... Ông cụ cho ngả lợn, giă gị, quế chả, gói nem... Làm đủ hai mươi mâm cỗ ba tầng. Pháo đốt ba tràng, xác rải đầy ngơ. Nhưng tớ cứ lang thang hết nhà nọ tới nhà kia. Lúc ở làng, lúc bên nhà trọ ngoài tỉnh. Lúc nào đói quá ra đồng bới khoai nướng. C̣n khi nào ông cụ giao ḷ ấp cho bà cụ trông tớ lẻn đến luộc một chục quả liền... Cứ như thế nửa năm, ông cụ phải chịu thua. Cô ả Thuận cắp gói áo quần về nhà bố mẹ. C̣n ông cụ phải ngả lợn lần thứ hai cưới Tính cho tớ. Để đỡ thẹn, ông cụ đành nói với hàng xóm, láng giềng: thôi đất chẳng chịu trời th́ trời chịu đất. Cái lư của thời ḿnh hóa hỏng mất rồi.

Một cậu lém tán theo:
- Chính là anh hỏng chứ không phải cái lư của ông già hỏng. Đă mất công cưới, tội ǵ không làm chồng vài bữa chơi.

Đỏ đáp lại:
- Cậu là đểu nhé. Cậu lưu manh nhé... Phải cái đứa con gái không biết sĩ diện nó mới chịu cưới ép như vậy. Ḿnh lại ấm ớ th́ c̣n ra sao nữa ?... Mà thú vị ǵ cơ chứ ?...Tớ đă chẳng yêu, cứ gọi là trát thêm vàng tớ cũng chịu...

- Ha ha ha...

Đám tân binh cười rộ lên. Rồi anh chàng tiểu đội trưởng của Đỏ nói:
- Thằng này trông vậy mà cũng gan cóc tía đấy. Thế nào mà cô vợ mê như ăn phải bùa.

Đỏ cười:
- Cả hai đứa cùng mê nhau th́ mới quyết tâm được chứ...

Vũ Sinh lắng nghe tiếng cười gịn giă của đám tân binh. Nhưng anh không cười. Câu chuyện giản dị của Đỏ đă thức tỉnh trong anh một điều giản dị mà gần chục năm trời, anh không thể nào bước qua được cái ranh giới mỏng manh của sự phân vân.

Nói đúng hơn, sự thức tỉnh đó được báo hiệu bởi cảnh sống ấm áp của cặp vợ chồng thợ rèn gần bến đ̣ ngày kháng Pháp, vvà đă kết thúc bởi câu chuyện chân thực của cậu tân binh Đỏ. Vũ Sinh được gỡ khỏi lớp sương mù của sự mệt mề lười nhác và buồn nản. Anh biết rằng ḿnh cần hiểu tói cội nguồn cuộc sống của ḿnh và chịu trách nhiệm với chính nó. Từ ngày đó, hầu như rất tự nhiên, anh ly thân với vợ. Cảm giác tự ư thức tràn ngập. Nó khiến anh trở nên mạnh mẽ hơn, khao khát sống hơn bên dưới cái vỏ lặng lẽ, ưu tư thường ngày...

 

 

C̣n tiếp



 Trở lại đầu