Bạn có biết thôn Vỹ Dạ ở Huế không? Quê cha của tôi đấy. Tôi chưa bao giờ "về thăm thôn Vỹ", nên chẳng có ấn tượng gì về Vỹ Dạ cả. Nhưng qua một bài thơ chỉ dính có hai chữ "thôn Vỹ", tôi biết quê tôi rất đẹp. Ðây bài... "Về thăm thôn Vỹ" (có nơi chép là "Về chơi thôn Vỹ," nghe có vẻ "ít thơ", nhưng có lẽ là đúng nguyên lời của tác giả) của Hàn Mặc Tử:

Sao anh không về thăm thôn Vỹ

Nhìn nắng hàng cao nắng mới lên

Vườn ai mướt quá xanh như ngọc

Lá trúc che ngang mặt chữ điền.

Gió theo lối gió mây đường mây

Giọt nước buồn hiu hoa bắp lay

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?

Mơ khách đường xa, khách đường xa

Áo em trắng quá nhìn không ra

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh

Ai biết tình ai có đậm đà!

 

Ô, lại áo trắng nữa! Trắng sao mà đến nỗi nhìn không ra? Nhìn không ra cái gì? Không ra em? Không ra màu da cũng trắng quá? Hay nhìn không ra đâu là màu áo trắng với màu sương khói? Chắc là bóng em áo trắng chìm trong màu sương khói bên kia bờ sông. Và dù vậy, vẫn nhìn ra em như thường. Nói chi mà lạ rứa! Nói là nhìn không ra, vậy sao biết người ta mặc áo trắng! Hay là đứng đầu ngõ ngóng cô nàng nữ sinh áo dài trắng đội nón bài thơ sáng đi qua, chiều đi lại? Cậu thi nhân này hình như rảnh rỗi ở không dữ há! Chờ ngóng người ta từ sáng đến chiều chẳng thấy mệt! Rõ ràng như vậy mà. Ðầu bài thì "nắng mới lên", giữa bài thì đã "có chở trăng về kịp tối nay?" Vậy không phải là đứng trông từ sáng đến chiều tối sao? Ðứng bờ sông này ngóng bờ sông kia, mong người ta về thăm thôn Vỹ của mình. Mơ sao người đẹp một lúc nào đó sẽ đón thuyền sang bờ bên này để mình được chiêm ngưỡng một lần cho thỏa dạ... (vì chưa chắc thi nhân biết mặt người đẹp) mà lại nói một cách bóng bẩy tài tình đến nỗi chẳng ai trước mà cũng chẳng ai sau Hàn Mặc Tử có thể nói được hai câu diễn tả nỗi mong chờ tha thiết của chàng trai si tình một cách nên thơ như vầy:

 

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?

 

Mà cũng chẳng ai tả cái màu trắng đẹp huyền ảo như màu trắng của Hàn Mặc Tử:

 

Áo em trắng quá nhìn không ra

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh...

 

Màu áo trắng chìm trong bóng sương mù buổi sớm. Hình như màu trắng và màu trăng là nỗi ám ảnh, hay là  những dấu ấn trong cuộc đời, và trong thơ Hàn Mặc Tử. Mà cũng không riêng gì  Hàn Mặc Tử. Các thi nhân khác cũng thế. Họ thích màu trắng và màu trăng. 

Áo trắng của em nữ sinh. Áo trắng của em y tá và em bác sĩ. Màu trắng làm điên đảo bao nhà  thơ như thế mà khi rời trường lớp, rời nhà thương là em vội thay xiêm đổi áo, chọn màu xanh, màu lục, màu đỏ, màu vàng liền lập tức. Em sợ màu trắng trơn quá sẽ làm nhàm chán những đôi mắt tình si chăng? Không đâu. Không tin thì cứ đọc lại bốn câu chót của Hàn Mặc Tử. Ðọc rồi thì vẫn cứ cần phải đọc lại:

Mơ khách đường xa, khách đường xa Áo em trắng quá nhìn không ra Ở đây sương khói mờ nhân ảnh Ai biết tình ai có đậm đà!

Thủ bút HMT

Nếu một ngày nào trong tủ áo không còn áo màu để ra đường, em đừng ngần  ngại mặc áo màu trắng. Nếu không chàng trai nào thấy bắt mắt với màu trắng thì cũng chả sao cả. Sẽ có những văn thi nhân nhìn ngắm em và đưa em vào trang huyền sử của thi ca diễm tình. 

Hãy đọc thêm một số bài thật hay của Hàn Mặc Tử:

 

Phan Thiết! Phan Thiết!

Nhớ khi xưa ta là chim phượng hoàng

Vỗ cánh bay chín tầng trời cao ngất...

Bay từ Ðao Lị đến trời Ðâu Suất

Và lùa theo không biết mấy là hương...

Lúc đằng vân gặp ánh sáng chặn đường

Chạm tiếng nhạc, va nhằm thơ thiên cổ...

Ta lôi đình thấy trăng sao liền mổ:

Sao tan tành rơi xuống vũng chiêm bao

Trăng tan tành rơi xuống một cù lao

Hóa đài điện đã rất nên tráng lệ

Ở ngôi cao, ngước mắt ra ngoài bể

Phong lưu ghê, sang trọng chẳng vừa chi.

Ta mê man như tới chốn Phụng Trì

Ở mãi đấy không về thiên cung nữa.

Nhưng phép lạ! Có một vì tiên nữ

Hao hao như nường nguyệt cõi Ðào Nguyên

Ta đắm mê trong ánh sáng trần duyên

Và van lạy xin cô nường kết ngãi;

Mỉa mai thay cho phượng hoàng si dại

Là ta đây đương ở kiếp muôn chim...

Trở lại Trời tu luyện với muôn đêm

Hớp tinh khí lâu năm thành chánh quả

Ta trở nên như ngọc đàng kim mã

Rất hào hoa rất phong vận: Người Thơ...

Ta là trai khí huyết ước ao mơ

Người thục nữ sanh giữa thời vô thượng,

Rồi ngây dại nhờ thất tinh chỉ hướng

Ta lang thang tìm tới chốn Lầu trang

Lầu Ông Hoàng, người thiên hạ đồn vang

Nơi đã khóc, đã yêu thương da diết.

 

Ôi trời ôi! là Phan Thiết! Phan Thiết!

Mà tang thương còn lại mảnh sao rơi

Ta đến nơi. Nường ấy vắng lâu rồi

Nghĩa là chết từ muôn trăng thế kỉ

Trăng vàng ngọc, trăng ân tình, chưa phỉ!

Ta nhìn trăng khôn xiết ngậm ngùi trăng

Ta vãi tung thơ lên tận sông Hằng,

Thơ phép tắc bỗng kêu lên thống thiết

Hỡi Phan Thiết! Phan Thiết!

Mi là nơi ta chôn hận nghìn thu,

Mi là nơi ta sầu muộn ngất ngư...

 

Ngủ với trăng

Ta không nhấp rượu

Mà lòng ta say...

Vì lòng nao nức muốn

Ghì lấy đám mây bay...

Té ra ta vốn làm thi sĩ

Khát khao trăng gió mà không hay!

Ta đi bắt nắng ngừng, nắng reo, nắng cháy

Trên sóng cành, -- sóng áo cô gì má đỏ hây hây...

Ta rình nghe niềm ý bâng khuâng trong gió lảng

Với là hơi thở nồng nàn của tuổi thơ ngây

Gió nâng khúc hát lên cao vút

Vần thơ uốn éo lách từng mây

Ta hiểu ta rồi, trong một phút

Lời tình chới với giữa sương bay.

 

Tiếng vàng rơi xuống giếng,

Trăng vàng ôm bờ ao...

Gió vàng đang xao xuyến

Áo vàng hỡi chị chưa chồng đã mặc đi đêm!

Theo tôi đến suối xa miền,

Cổi thơ, cổi mộng, cổi niềm yêu đương...

Mây trôi lơ lửng trên dòng nước,

Ðôi tay vốc uống quên lạnh lùng

Ngả nghiêng đồi cao bọc trăng ngủ,

Ðây mình lốm đốm những hào quang...

 

Tiêu sầu

Ô! Ðêm nay trời trong như gương

Không làn mây vương, không hơi sương

Tơ trăng buông rèm trên muôn cành

Tơ trăng vàng rung như âm thanh.

 

Từ đâu tiêu sầu reo vi vu

Buồn như làn mây hiền mùa thu

Êm như dòng tơ trên vai nường

Mong manh như là lời yêu đương.

 

Tiêu đưa tôi bay lên cung trăng

Tôi phiêu diêu cùng ngàn sao băng

A ha, lòng tôi trăng là trăng!

A ha, trăng tràn đầy châu thân!

 

Cung thiềm đây rồi hương ngây ngây

Ô, bằng trân châu hay quỳnh dao?

Và mớm cho tôi bao tình say

Mà tôi mút bao dòng ngọt ngào.

 

Nghê thường lên khơi nường Hằng ra

Hương trầm bâng khuâng quyện mình hoa

Nhịp nhàng nường đi theo nhịp đàn

Âm thanh lên cao nhạc lừng ran.

 

Tôi lại gần bên: Ồ lạ thường!

Nường Trăng, ô, chính là Thương Thương!

Người tôi rung động như âm thanh

Môi không ngừng dưới đôi tay xinh.

 

Hoảng hốt, tôi ôm chầm lấy nường

Than ôi, nường đã biến ra sương

Tôi ôm chầm phải tiếng tiêu sầu

Vi vu reo buồn trong đêm thâu.

 

Trăng vàng trăng ngọc

Trăng! Trăng! Trăng! Là Trăng Trăng, Trăng!

Ai mua Trăng tôi bán trăng cho

Không bán đoàn viên, ước hẹn hò

Bao giờ đậu trạng vinh qui đã

Anh lại đây tôi thối chữ thơ.

Không, Không, Không! Tôi chẳng bán hòn Trăng

Tôi giả đò chơi anh tưởng rằng

Tôi nói thiệt, là anh dại quá!

Trăng Vàng Trăng Ngọc bán sao đang?

 

Trăng! Trăng! Trăng! Là Trăng Trăng, Trăng!

Trăng sáng trăng sáng khắp mọi nơi

Tôi đang cầu nguyện cho trăng tôi

Tôi lần cho trăng một tràng chuỗi,

Trăng mới là trăng của Rạng Ngời

Trăng! Trăng! Trăng! Là Trăng Trăng, Trăng!

 

Bẽn lẽn

Trăng nằm sóng soải trên cành liễu

Ðợi gió đông về để lả lơi

Hoa lá ngây tình không muốn động

Lòng em hồi hộp, chị Hằng ơi!

 

Trong khóm vi lau rào rạt mãi

Tiếng lòng ai nói? Sao im đi?

Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm

Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe

 

Vô tình để gió hôn lên má

Bẽn lẽn làm sao, lúc nửa đêm

Em sợ lang quân em biết được

Nghi ngờ tới cái tiết trinh em.

 

 

Say trăng

Ta khạc hồn ra ngoài cửa miệng

Cho bay lên hí hửng với ngàn khơi

Ở trên kia, có một người

Ngồi bến sông Ngân giặt lụa chơi

Nước hóa thành trăng, trăng ra nước

Lụa là ướt đẫm cả trăng thơm!

Người trăng ăn vận toàn trăng cả

Gò má riêng thôi lại đỏ hườm.

Ta hẵng đưa tay choàng trăng đã

Mơ trăng ta lượm tơ trăng rơi

Trăng vướng lên cành - lên mái tóc cô ơi

Hãy đứng yên tôi gỡ cho rồi cô đi!

Thong thả cô đi...

Trăng tan ra bọt lấy gì tôi thương?

Tối nay trăng ở khắp phương

Thảy đều nao nức khóc nường vu qui

Say! Say lảo đảo cả trời thơ

Gió rít tầng cao trăng ngã ngửa

Vỡ tan thành vũng đọng vàng khô

Ta nằm trong vũng trăng đêm ấy

Sáng dậy điên cuồng mửa máu ra.

 

 

Ghen

Ta ném mình đi theo gió trắng

Lòng ta tản khắp bốn phương trời

Cửu trùng là chốn xa xôi lạ

Chim én làm sao bay đến nơi?

 

Chiếc tàu chở cả một đêm trăng

Muôn ánh sao ngời chói thẳng băng

Muôn sợi hương trầm say bối rối

Muôn vàn thần thánh sống cao sang.

 

Giây phút, ôi chao! Nguồn cực lạc

Tình tôi ghen hết thú vô biên

Ai cho châu báu, cho thinh sắc

Miệng lưỡi khô khan hết cả thèm.

 

 

Lòng anh

Một lời hứa, anh chỉ mong có thế

Ðể cho lòng tin tưởng ở ngày mai

Một lời hứa ban cho người góc bể

Là một nguồn sống mãi, tiếc chi ai?

 

Anh chỉ thẹn không còn son trẻ nữa

Ðể cho tình âu yếm mặn nồng hơn

Và chỉ sợ đời em còn măng sữa

Một ngày kia trĩu nặng nuốt căm hờn.

 

Nhưng tội nghiệp, trên trời đôi nhạn lạc

Cứ yêu nhau đừng tưởng đến ngày mai.

Dẫu có lúc em mơ vui thú khác

Anh cũng mừng đã được yêu em rồi. 

 

 

Trút linh hồn

Máu đã khô rồi, thơ cũng khô

Tình ta chết yểu tự bao giờ!

Từ nay trong gió - trong mây gió

Lời thảm thương rền khắp nẻo mơ.

 

Ta còn trìu mến biết bao người

Vẻ đẹp xa hoa của một trời

Ðầy lệ, đầy thương, đầy tuyệt vọng

Ôi! Giờ hấp hối sắp chia phôi!

 

Ta trút linh hồn giữa lúc đây

Gió sầu vô hạn nuối trong cây

- Còn em, sao chẳng hay gì cả?

Xin để tang anh đến vạn ngày!

 

 

Siêu thoát

Mới hay cõi siêu hình cao tột bực

Giữa hư vô xây dựng bởi trăng sao.

Xa lắm rồi, xa lắm, hãi dường bao!

Ai tới đó chẳng mê man thần trí?

Tòa châu báu kết bằng hương kì dị

Của tình yêu rung động lớp hào quang

Những cù lao trôi nổi xứ mênh mang

Sẽ qui tụ thâu về trong một mối,

Và tư tưởng không bao giờ chắp nối

Là vì sao? Vì sợ kém thiêng liêng.

Trí vô cùng lan nghĩ rộng vô biên

Cắt nghĩa hết những anh hoa huyền bí.

Trời bát ngát không cần phô triết lí,

Thơ láng lai chấp chóa những hàng châu.

Ta hiểu chi trong áng gió nhiệm mầu

Những hạt lệ của trích tiên đầy đọa?

A ha ha! Say sưa chê chán đã

Ta là ta hay không phải là ta?

Có gì đâu cả thể với cao xa

Như cội rễ của trăm nguồn đạo hạnh

 

Hớp rượu mạnh, máu càng hăng sức mạnh

Ôi điên rồ! Khoái lạc đến ngất ngư

Thương là thương lòng mình giận chưa nư

Hồn vội thoát ra khỏi bờ trí tuệ.

Thời Gian

Còn đâu tráng lệ những thời xanh
Mùi vị thơm tho một ái tình .
Đố kiếm cho ra trong lớp bụi
Ít nhiều hơi hám của kiên trinh.

Đừng tưởng ngàn xưa còn phảng phất
Nơi làn gió nhẹ lúc ban đêm.
Hồn xưa tự ấy không về nữa:
Ở cõi hư vô dấu đã chìm.

Chỉ có trăng sao là bất diệt,
Cái gì khác nữa thảy đi qua.
Tây Thi nàng hỡi bao nhiêu tuổi ?
Vẻ đẹp mê tơi vẫn nõn nà ?

Tôi lạy muôn vì tinh tú nhé,
Xin đừng luân chuyển để thời gian
Chậm đi, cho kẻ tôi yêu dấu
Vẫn giữ mầu tươi một mỹ nhân...

Một Nửa Trăng

Hôm nay có một nửa trăng thôi,

Một nửa trăng ai cắn vỡ rồi

Ta nhớ mình xa thương đứt ruột

Gió làm nên tổi buổi chia phôi !

Tình Quê

Trước sân anh thơ thẩn,

Đăm đăm trông nhạn về;

Mây chiều còn phiêu bạt

Lang thang thên đồi quê;

Gió chiều quên ngừng lại;

Giòng nước luôn trôi đi...

Ngàn lau không tiếng nói

Lòng anh đường đê mê.

Cách nhau ngàn vạn dặm

Nhớ chi đến trăng thề.

Dầu ai không mong đợi,

Dầu ai không lắng nghe.

Tiếng buồn trong sương đục,

Tiếng hờn trong luỹ tre.

Dưới trời thu man mác

Bàng bạc khắp sơn khê.

Dầu ai trên bờ liễu

Dầu ai dưới cành lê...

Với ngày xanh hờ hững

Cố Quên tình phu-thê,

Trong khi nhìn mây nước

Lòng xuân cũng não-nề...

Dalat Trăng Mờ

Đây phút thiêng liêng đã khởi đầu:

Trời mơ trong cảnh thực huyền mơ!

Trăng sao đắm đuối trong sương nhạt,

Như đón từ xa một ý thơ.

Ai hãy làm thinh chớ nói nhiều,

để nghe dưới đáy nước hồ reo;

Để nghe tơ liễu run trong gió,

Và để xem trời giải nghĩa yêu...

Hàng thông lấp loáng đứng trong im,

Cành lá in như đã lặng chìm.

Hư thực làm sao phân biệt được!

Sông Ngân Hà nổi giữa màn đêm.

Cả trời say nhuộm một mầu trăng,

Và cả lòng tôi chẳng nói rằng,

Không một tiếng gì nghe động chạm,

Dẫu là tiếng vỡ của sao băng...

  Huyền Ảo - Hàn Mạc Tử

Mới lớn lên trăng đã thẹn thò
Thơm như tình ái của ni cô
Gió say lướt mướt trong màu sáng
Hoa với tôi đều cảm động sơ.